Naar de inhoud
Hoofdstuk 02

De eisen van NEN 7510

NEN 7510-1 stelt eisen aan het managementsysteem, NEN 7510-2 beschrijft de beheersmaatregelen. Dit hoofdstuk loopt beide langs: van beleid, verantwoordelijkheden en risicoanalyse tot toegangsbeveiliging, incidenten, continuïteit en verbetering.

Onderdelen
12 clusters
Thema's deel 2
4 sinds 2024
Kern
Risicogestuurd

Meer dan techniek

De eisen van NEN 7510 vallen uiteen in twee soorten. NEN 7510-1 stelt eisen aan het managementsysteem: hoe u stuurt, beoordeelt en verbetert. NEN 7510-2 beschrijft beheersmaatregelen: wat u concreet regelt op het gebied van organisatie, mensen, fysieke omgeving en techniek.

Een veelgemaakte aanname is dat NEN 7510 vooral over ICT gaat. In de praktijk komt een groot deel van de auditbevindingen voort uit beleid, rollen, afspraken met leveranciers en het ontbreken van bewijs. Techniek is één van de vier thema's, niet het geheel.

De volgorde hieronder is niet willekeurig. Zonder heldere scope en risicobeoordeling wordt elke maatregel een aanname die u later niet kunt onderbouwen.

01

Context, scope en belanghebbenden

U legt vast welke zorgprocessen, locaties, systemen en gegevensstromen binnen het managementsysteem vallen, en welke verwachtingen patiënten, ketenpartners, verzekeraars en toezichthouders hebben. De scope bepaalt waarover u later iets kunt aantonen: alles wat erbuiten valt, valt ook buiten uw bewijs.

Waar het misgaat

Een scope die alleen de ICT-afdeling omvat, terwijl de risico's ontstaan in het zorgproces eromheen.

02

Informatiebeveiligingsbeleid

Het beleid legt vast wat de organisatie wil bereiken met informatiebeveiliging, welke uitgangspunten gelden en hoe wordt omgegaan met afwijkingen. Het is vastgesteld door de bestuurder, bekend bij medewerkers en wordt periodiek herzien. Onderliggende regelingen, zoals een toegangsbeleid of afspraken over mobiele apparatuur, sluiten erop aan.

Waar het misgaat

Beleid dat is ondertekend en daarna nooit meer is besproken of aangepast aan de werkelijkheid.

03

Leiderschap, rollen en verantwoordelijkheden

De directie is eigenaar van het systeem, stelt middelen beschikbaar en stuurt op resultaten. Rollen zijn expliciet belegd: security officer, functionaris gegevensbescherming, systeemeigenaren en proceseigenaren. Ook is duidelijk wie beslist bij een incident en wie restrisico's aanvaardt.

Waar het misgaat

Eén security officer die verantwoordelijk wordt gehouden voor maatregelen waarover hij geen zeggenschap heeft.

04

Risicoanalyse en risicobehandeling

U identificeert risico's voor vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid en beoordeelt ze op kans en gevolg, vanuit het perspectief van de zorgverlening. Per risico kiest u: verminderen, vermijden, delen of accepteren. Het resultaat is een behandelplan met eigenaren, termijnen en expliciet vastgelegde restrisico's.

Waar het misgaat

Een risicoregister dat is ingevuld door één adviseur, zonder zorgverleners en systeemeigenaren aan tafel.

05

Verklaring van Toepasselijkheid

In de Verklaring van Toepasselijkheid onderbouwt u per beheersmaatregel of die van toepassing is en hoe u eraan voldoet. Het document verbindt uw risicoanalyse met de maatregelen uit NEN 7510-2 en is voor auditors het startpunt van elke toets.

Waar het misgaat

Alle maatregelen op van toepassing zetten zonder bewijs, waardoor de audit langer duurt in plaats van korter.

06

Mensen: bewustzijn, screening en gedrag

Screening bij indiensttreding, geheimhouding, introductie, training en zorgvuldige afhandeling bij functiewissel of vertrek. Training sluit aan op het werk: een verpleegkundige heeft andere vragen dan een applicatiebeheerder. Een cultuur waarin fouten worden gemeld telt zwaarder dan het aantal afgeronde e-learnings.

Waar het misgaat

Bewustwording die stopt bij een jaarlijkse module, terwijl niemand weet waar een incident gemeld moet worden.

07

Toegangsbeveiliging en logging

Toegang tot dossiers is beperkt tot wie een behandelrelatie of andere grondslag heeft, met passende authenticatie en periodieke herbeoordeling van rechten. Logging van dossierinzage is in Nederland uitgewerkt in NEN 7513, zodat achteraf herleidbaar is wie welke gegevens heeft ingezien.

Waar het misgaat

Logging die wel wordt vastgelegd maar door niemand wordt beoordeeld, waardoor onterechte inzage onopgemerkt blijft.

08

Leveranciers en de zorgketen

Leveranciers van zorgsystemen, hosting, beheer en medische apparatuur krijgen contractuele beveiligingseisen, en u toetst of die worden nagekomen. Verwerkersovereenkomsten, afspraken over kwetsbaarhedenbeheer, meldtermijnen bij incidenten en exit-afspraken horen hierbij.

Waar het misgaat

Vertrouwen op een certificaat van de leverancier zonder te controleren welke diensten binnen die scope vallen.

09

Technische maatregelen

Patch- en kwetsbaarhedenbeheer, hardening, netwerksegmentatie, versleuteling, back-up en herstel, monitoring, veilige inrichting van werkplekken en beveiligd ontwikkelen. Medische apparatuur met verouderde besturingssystemen vraagt om compenserende maatregelen zoals segmentatie en strak toegangsbeheer.

Waar het misgaat

Een back-up die nooit is teruggezet. Herstel is pas aangetoond wanneer het is geoefend.

10

Incidentmanagement

Een proces om beveiligingsincidenten te melden, te classificeren, op te lossen en te evalueren, gekoppeld aan de beoordeling of sprake is van een datalek en of melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens nodig is. Waar de Cyberbeveiligingswet geldt, komen daar meldtermijnen richting het bevoegd gezag bij.

Waar het misgaat

Incidenten die technisch worden opgelost maar nooit worden geanalyseerd op de onderliggende oorzaak.

11

Continuïteit van zorg

Continuïteitsplannen beschrijven hoe zorg doorgaat als systemen uitvallen: uitwijk, herstelvolgorde, communicatie en werken op papier. Ze worden geoefend, zodat medewerkers weten wat ze doen wanneer het dossier niet beschikbaar is.

Waar het misgaat

Een continuïteitsplan dat uitsluitend digitaal beschikbaar is in het systeem dat op dat moment plat ligt.

12

Monitoring, audit en verbetering

Meetbare doelstellingen, interne audits, technische toetsing en een directiebeoordeling sluiten de cyclus. Bevindingen krijgen een eigenaar en een termijn, en de opvolging wordt aantoonbaar gevolgd. Zonder deze stap blijft een managementsysteem een verzameling documenten.

Waar het misgaat

Bevindingen die netjes worden geregistreerd, maar jaar na jaar open blijven staan.

De beheersmaatregelen in vier thema's

Sinds de herziening van 2024 is NEN 7510-2 ingedeeld naar vier thema's, in lijn met ISO/IEC 27002:2022. Die indeling maakt zichtbaar dat informatiebeveiliging in de zorg voor een groot deel over organisatie en mensen gaat.

  • 01

    Organisatorisch

    Beleid, rollen, risicobeheer, afspraken met leveranciers, classificatie van informatie, incidentproces en continuïteit.

  • 02

    Mensen

    Screening, geheimhouding, training, meldgedrag en zorgvuldige afhandeling bij indiensttreding, functiewissel en vertrek.

  • 03

    Fysiek

    Toegang tot ruimtes met apparatuur of dossiers, werkplekken in behandelruimtes, en veilig afvoeren van dragers en apparatuur.

  • 04

    Technologisch

    Toegangsbeheer, versleuteling, logging, back-up, patchbeheer, netwerkscheiding, monitoring en beveiligd ontwikkelen.

Hoe u aantoont dat u eraan voldoet

Voldoen aan de eisen is één ding, het kunnen laten zien is een tweede. Auditors vragen naar bewijs uit de dagelijkse praktijk.

Bruikbaar bewijs is bijvoorbeeld: een risicobeoordeling met datum en deelnemers, een behandelplan waarin acties zijn afgerond, verslagen van autorisatiebeoordelingen, een geoefend herstel van een back-up, incidentregistraties met een evaluatie, en een directiebeoordeling waarin besluiten zijn vastgelegd.

Bewijs dat vaak ontbreekt: de beoordeling van logging, de opvolging van bevindingen bij leveranciers en het aantoonbaar oefenen van continuïteit.

Technische maatregelen toetsen

Voor onderdeel 09 geldt dat de inrichting op papier iets anders is dan de werking in de praktijk. Kwetsbaarhedenbeheer, netwerksegmentatie en toegangsbeveiliging laten zich toetsen met scans, configuratiebeoordelingen en een penetratietest. Welke vorm wanneer past, en wat zo'n onderzoek moet opleveren, staat in hoofdstuk 06 over technische security testing.

Wilt u weten in welke volgorde u deze onderdelen invoert, dan helpt het implementatiehoofdstuk. De wijzigingen in de indeling van de maatregelen staan bij NEN 7510:2024.

Volgende hoofdstuk

Welke versie van de norm geldt nu

De maatregelen zijn in 2024 opnieuw ingedeeld en de implementatierichtlijn werkt sindsdien volgens comply or explain. Hoofdstuk 03 zet de wijzigingen op een rij.

  • Wijzigingen 2024
  • Comply or explain
  • Overgangstermijn
Naar NEN 7510:2024→

Ook relevant bij een lopende hercertificering.